Ghi chú tại vòng chung kết Chopin concours đêm 19.10.2015

Nguyễn Đình Đăng

Screen Shot 2015-10-20 at 6.24.14 PM

1:00:00 ngày 19.10 (giờ Tokyo)

1:03:30: DNGH Warsaw Philharmonic so dây.

1:05:17: Giới thiệu giám khảo

Chỉ thấy giới thiệu chủ tịch hội đồng giám khảo là bà Katarzyna Popowa-Zydroń, pianist người Ba Lan gốc Bulgaria.

Bà Katarzyna Popowa-Zydroń (sinh 1948) chưa bao giờ đoạt giải Chopin. Năm 1975 bà lọt vào vòng 3 cuộc thi Chopin IX. Nhưng bà là thầy của Rafał Blechacz (giải nhất cuộc thi Chopin XV). Bà bắt đầu tham gia giám khảo cuộc thi Chopin XVI, và được đề cử làm chủ tịch trong cuộc thi lần này.

Đã tăng volume hết cỡ và áp sát headphone vào tai mà vẫn không nghe thấy giới thiệu ai là phó chủ tịch như được loan tin trên mấy trang FB của các nghệ sĩ làng ta.

1) Eric Lu (Mỹ)

Eric chơi Steinway.

1:08:12: Eric ra sân khấu.

1:09:00: Dàn nhạc bắt đầu Allegro maestoso với tempo khá hơn của Cho hôm qua.

Mở đầu của concerto No. 1 rất dài, 138 nhịp.

1:13:120: Piano của Eric cất giọng. Tiếng đàn đẹp nhưng hơi yếu.

1:15:32: Chàng nhấn rõ bè tay trái. Tiếng đàn long lanh, nhưng mong manh như những ngón tay gầy guộc của chàng,

1:18:05: Sai note.

Tiếng đàn nghe như dòng nước chảy lách qua các lá rừng khô.

1:21:50: Sai note.

Bè trầm mỏng, nghe chơi vơi, lửng lơ.

Chàng xứng danh học trò của Đặng Thái Sơn: cổ tay phải của chàng hay nhún nhẩy, tuy biên độ không lớn bằng của thầy chàng 35 năm về trước; ngón tay phải giữ phím đàn trong khi bán tay phải nhún lên nhún xuống, tựa hồ như rung khi chơi violin vậy. Nhưng phím piano một khi đã nhấn xuống là bất động. Action đẩy búa đập vào dây, và thế là hết. Không một nhún nhẩy nào của cổ tay, trong khi ngón tay vẫn giữ note đã nhấn xuống, lại có thể thay đổi được âm thanh cả, trừ phi nhấn lại lần nữa. Có lẽ nên đưa một course về cơ học vào chương trình dạy piano tại nhạc viện.

Tim tôi vẫn chưa thấy mở ra.

Hết chương một.

Khán giả ho khù khụ. Nhạc trưởng cười độ lượng.

1:3:20: Romanze

1:31:24: Eric vào yếu, tiếng đàn trong như nước cất.

Tuy nhiên phải chăng tiếng đàn thanh tú và mong manh của Eric có lẽ gần với thể trạng ốm yếu của Chopin nhất.

Chàng sẽ làm tương phản thế nào ở chương 3 đây với lối chơi như thế này?

1:40:33: Note cuối cùng của chương 2.

Tiếng đàn rất long lanh nhưng vẫn yếu.

Không thấy contrast. Như một bức hoạ bằng màu nước.

Tự nhiên nhớ lại mấy câu thơ của thi sĩ Trần Vinh Kiên tả người tình ho lao của ông:

Em trắng xanh như vầng trăng cô quạnh,
Ôi tơ mỏng nếu mà anh chạm mạnh
Sẽ tiêu tan vĩnh viễn khỏi cõi đời.
Em ở đây không lâu nữa em ơi.
Em sẽ hết bởi vì em đẹp quá.”

1:50:03: Hết.

Cảm giác chờ đợi một cao trào nhưng cuối cùng chưa đạt được, như còn tiếc nuối gì đó.

Khán giả vỗ tay. Có người hét “Bravo”.

Eric có vẻ không thỏa mãn.

7/10 (3 sao rưỡi)

2) Szymon Nehring (Ba Lan)

1:53:20

Szymon ra sân khấu.

1:54:07: Dàn nhạc nổi lên.

(Woop! Giữa đêm hôm khuya khoắt, nhận được message của một người nói sẽ mua tranh của mình.)

1:58:31: Vào khỏe, dứt khoát, rất đẹp.

Những câu đầu hơn hẳn Eric.

Szymon chơi từ tốn, thuyết phục như đang tâm tình.

Bè trầm dày và tự tin.

2:1:45: Quá đẹp!!!

Contrast, màu sắc đều sung, thỏa mãn,

Có lẽ đây là cách trình bày concerto No 1 hay nhất kể từ tối hôm qua.

Lại chưa bị lỗi nào.

Mới giật mình: Không lẽ các pianist gốc Á chỉ chơi Chopin “bề lổi”?

Chopin của chàng Szymon này mới là Chopin chính tông với tâm hồn Ba Lan.

Nếu Szymon không đoạt giải nhất, chàng xứng đáng được giải chơi concerto hay nhất,

2:11:9: Oops, sai note cao nhất.

Bè trầm rất tự tin. Bè cao ngân nga, đầy màu sắc, không chê được.

Chất lượng âm thanh hơn hẳn các pianist gốc Á hôm qua và hôm nay một bậc. Quan niệm và cách tiếp cận cũng rất chặt chẽ, gắn kết.

2:11:43: Hết chương một. Chuẩn không cần chỉnh. Chàng mỉm cười vẻ đắc ý,

2:16:94: Chàng vào Romanze rất tư duy. Cực đẹp! Cực đẹp! Gợi đến Zimerman với cách chơi note Do # cuối câu (đóng khung đỏ trong hình). Zimerman chơi note kết đó rất đẹp, không liền tù tì với nhóm 9 notes trong móc tam trước đó: mi fa# mi ré# mi fa# sol la si Do#, mà là mi fa# mi ré# mi fa# sol la si – Do#. Nó khiến người ta chờ đợi, mong muốn, làm cả ý tưởng bỗng trở thành trân quý.

Đoạn piano bắt đầu chương hai concerto No 1

Đoạn piano bắt đầu chương hai concerto No 1

Cảm xúc dâng lên từ từ, dày đặc, chất chứa. Không còn là phô diễn kỹ thuật, jeu perlé ba lăng nhăng. Đây là âm thanh từ trong lòng đang toát ra.

10/10! (5 sao)

Tự nhiên quên hẳn không soi xem chàng có sai note nào hay không.

Bè trầm trĩu nặng ưu tư.

Các note cao như giọt ngọc đang thánh thót nhỏ xuống, nặng và tròn. Đẹp tuyệt.

2:25:08: Note kết romanze quá đẹp.

Bây giờ là rondo-vivace.

Có gì đó từ Van Cliburn trong chàng trai này.

Tương phản rõ ràng, câu cú có ý nghĩa. Vẫn thích cách tiếp cận giải tích như của chàng này hơn lối chơi ấn tượng chủ nghĩa và duy mỹ mơ hồ kiểu Á châu.

Sai vài chỗ, nhưng không đáng kể,

Các nốt cao của chàng có tiếng vang rất đặc biệt, nghe như tiếng chuông.

2:34:38: Kết thúc.

Quá hay, tuy chương 3 không bằng hai chương đầu.

Vỗ tay nhiệt liệt, nhưng không thấy khán giả đứng dậy (?!)

Khán giả Ba Lan đâu hết rồi? Sao không hò hét cổ vũ đội nhà đi?

*

Nghỉ giải lao.

Phỏng vấn John Allison, người Nam Phi, chủ bút tờ OPERA magazine và nhà phê bình âm nhạc cho tờ Sunday Telegraph ở London.

Ông này phân tích ảnh hưởng của Vincenzo Bellini (1801 – 1835) lên Chopin, vai trò của thanh nhạc (vocal music) và độ vang (sonority) trong âm nhạc Chopin. Tuy Chopin không viết opera, ông đã đưa nhiều yếu tố opera vào âm nhạc của mình đặc biệt là nocturme. Nocturne của Chopin chứa đầy đặc tính của ca khúc, aria.

Âm nhạc của Chopin, đặc biệt là ballad cũng thấm đẫm tính opera mà ông được nghe tại Paris.

Nói về vai trò của phê bình âm nhạc, Allison cho rằng nhà phê bình là người cũng tìm kiếm cái mà giám khảo và khán giả chờ đợi. Song chức năng của nhà phê bình là kích động tranh luận, đối thoại. Ông nói: “Chúng tôi ngồi đây chỉ để giúp cho thảo luận mà thôi.”

Allison cho rằng, nếu nhà phê bình tham gia concert của các ngôi sao, quan điểm của nhà phê bình có thể không mảy may ảnh hưởng tới sự nghiệp của sao. Nhưng khi nhà phê bình dự recital trình làng của một nghệ sĩ trẻ, có khi anh ta là nhà phê bình duy nhất tại buổi hòa nhạc. Vậy nên, tuy vẫn phải nói thật, nhà phê bình cần thận trọng, vì nghệ sĩ cũng là con người, ý kiến của nhà phê bình có thể làm tổn thương nghệ sĩ, tới sự nghiệp mới bắt đầu của họ.

Theo Allison, Chopin là một nhà soạn nhạc rất quan trọng, trung tâm cho cảm xúc. Một nghệ sĩ chơi Chopin tốt thì có thể chơi cả Mozart lẫn Liszt tốt bởi âm nhạc của Chopin thâu tóm một dải cảm xúc rất rộng. Đó là lý do vì sao người ta nghe Chopin không chán, thậm chí có thể còn phát nghiện.

*

3:00:46: Tiếng cồng vang lên

3:02:24: Dàn nhạc so dây.

Te te te te … toe toe … hù hu hu hú hú hu hu hù hù… póm pom pòm.

3) Georgijs Osokins (Latvia)

Chàng chơi Yamaha.

3:04:53: Georgijs xuất hiện trên sân khấu.

Chàng ung dung nháy mắt mỉm cười với nhạc trưởng.

3:5:36: Nhạc nổi lên.

Georgijs nhắm mắt say sưa theo nhạc, rồi ngửa mặt ngước lên trần nhưng mắt vẫn nhắm tịt. Chàng có gì đó giống tài tử xi-nê Tom Cruise,

3:09:59: Piano vào rất tốt nhưng sai note cuối trong câu thứ hai.

Chạy hơi gập ghềnh. Ở bè trái có chỗ chàng đột nhiên nhấn bằng staccatto, tạo nên tương phản thú vị. Nhưng cũng chỉ có thế, vì chưa hiểu chàng định nói gì.

3:14:35: Sai note cao nhất, như đang ăn cơm gạo dẻo bỗng nhai phải sạn.

3:15:00: Sai note trong đoạn chạy.

3:18:20 – 3:19:52: Chạy chưa sạch, sai nhiều chỗ.

Kỹ năng của chàng không bằng các piansits gốc Á đêm qua và đêm nay, nhưng chàng có cách trình bày với nhạc cảm tương đối đặc biệt, như một người ngâm thơ theo một kiểu khác lối thông thường.

Các đoạn chạy của chàng có vẻ vất vả.

3:25:24: Lại vồ sai một hợp âm cao nhất.

3:26:20: Hết chương một. Nhạc trưởng mỉm cười nhìn chàng như dò xét. Chàng đăm chiêu ngước mắt nhìn trần.

3:26:37: Romanze

3:27:46: Piano vào ngập ngừng, yếu ớt, rồi sáng dần lên.

Tiếng Yamaha của chàng nghe hơi nông.

3:31:38: Hợp âm thiếu chắc chắn.

Các chỗ chạy octave có vẻ đại khái tợn.

3:33:36: Sai note.

3:34:49: Chàng vừa chơi mấy arpeggio thận trọng như giẫm lên những mảnh kính vỡ.

3:36:36: Note cuối của chương hai.

6/10 (3 sao)

3:41:25: Chạy chưa sạch.

3:43:30: Chạy sai nhiều. Chàng như có vẻ muốn chơi cho xong.

3:46:00: Hết.

Ovation. Nhưng khán giả không đứng dậy như khi hoan hô Kate Liu tối qua.

Bất giác nhớ tới lần gia đình hai người bạn chồng Nhật vợ Việt tới chơi nhiều năm trước. Lôi Richard Clayderman ra “khua” trên piano cho họ nghe. Anh chồng tủm tỉm cười, nói bằng tiếng Việt:

À, Crai-đa-mang à. Niều ngươà tíc. Cá gì mà niều ngươà tíc tì kôông hay.

Chính xác mà thật giản dị. Chân lý bao giờ cũng rất giản dị.

*

Kết luận của cá nhân đối với các pianists tranh tài đêm nay:

1) Szymon Nehring
2) Eric Lu
3) Georgijs Osokins

Cảm giác chung:

Không bằng đêm qua. Đêm nay thực sự chỉ có Szymon Nehring là đáng kể.

*

Có thể xem toàn bộ vòng chung kết đêm 19.10.2015 tại

https://www.youtube.com/watch?v=gU3dqh_IUFE

Thẻ: , , ,

Phản hồi của bạn:

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: