Ghi chú tại vòng chung kết Chopin concours đêm 20.10.2015

Nguyễn Đình Đăng

Screen Shot 2015-10-21 at 04.25.33

Chopin viết hai concertos No 1 cung Mi thứ Op. 11. và No 2 cung Fa thứ Op. 21 vào năm 1830 khi ông 20 tuổi. Concerto No 2 được viết xong trước concerto No. 1, nhưng được xuất bản sau vì thế mà thành số 2.

Chopin độc tấu concerto No 2 vào ngày 17.3.1830 tại Warsaw. Còn concerto No. 1 được ông trình diễn vào ngày 11.10 năm đó trước khi vĩnh viễn rời Warsaw sang Paris.

Sau này dường như ông không bao giờ trình diễn trọn vẹn concerto No 2 nữa. Trong khi đó công chúng dần dần biết tới ông như một nghệ sĩ biểu diễn và nhà soạn nhạc huyền thoại một phần là do được nghe ông trình diễn concerto No 1 nhiều lần.

Tuy nhiên, tháng 4 năm 1835, sau khi Chopin trình tấu toàn bộ concerto No 1 với dàn nhạc, hưởng ứng của giới phê bình tỏ ra khá lạnh nhạt. Từ đó ông xa lánh công diễn và cũng bỏ dở luôn dự án viết concerto No 3, chỉ để lại phác thảo phần piano độc tấu của chương 1 concerto này, ngày nay có tên Allegro de concert Op. 46. Quan điểm về trình diễn của Chopin không hợp với công chúng đông đảo. Ông nói đám đông khiến ông sợ, làm ông cứng người.

Theo giám khảo John Rink, ngày nay khi trình diễn concerto của Chopin trước khán phòng hàng trăm hàng ngàn người, pianist nên hiểu điều đó.

*

Trong 10 finialists chỉ có Charles Richard-Hamelin chơi concerto No 2 của Chopin.

1:1:12 (21.10.2015 theo giờ Tokyo): Tiếng cồng vang lên.

1:1:57: Dàn nhạc ra sân khấu.

1:3:29: Dàn nhạc so dây.

1:05:40: Giới thiệu ban giám khảo

Cả 3 finalist đêm nay đều chơi Yamaha.

1) Charles Richard-Hamelin (Canada)

1:9:11: Charles ra sân khấu. Khuôn mặt chàng hơi giống Toulouse-Lautrec, nhưng chàng cao chắc gấp 3.
Concerto No. 2 cung Fa thứ, Op. 21

1:10:00: Maestoso – Dàn nhạc vào, tempo chậm

1:13:15: Piano vào được, tương đối mềm.

Charles ngồi cao, kiểu Nga, từ trên khom lưng bổ xuống.

Cảm thấy tiếng có vấn đề. Sực nhớ là chàng đang chơi Yamaha.

Yamaha có âm thanh rất sáng tại các note cao, nhưng các note trầm không sâu và dày như Steinway.

1:20:15 – 1:20:41: Đoạn chạy chưa thuyết phục.

1:24:30: Hết chương 1

1:24:56: Larghetto

1:25:29: Piano vào rất đẹp.

Chàng chơi rất từ tốn, các ý tưởng được đưa ra rõ ràng, thuyết phục.

1:29:20 – 1:29:26: Crescendo rất đẹp, sởn gai ốc.

1:30:20: Tiếng piano kể trên nền tremolo cuả dàn dây.

Piano trill….trill

1:30:40: Legato khoan thai cực đẹp. Chàng có lối chơi crescendo khá đắt.

1:34:08: Note kết rất đẹp, sáng, ưu tư.

Allegro vivace.

1:35:20: Chạy đẹp. Bắt đầu thấy phê.

1:36:12: Appoggiatura nảy rất phấn khích.

Chàng chơi ngang ngửa Szymon hôm qua.

Chàng thực sự đã thuần hóa cây Yamaha, bắt nó cất tiếng hát.

Chạy rất tốt.

1:42:18: Hết.

Vỗ tay nhiệt liệt.

7.5/10

2) Dmitry Shishkin (Russia)

Concerto No. 1 Mi thứ, Op. 11

Nghe thấy tiếng piano chạy concerto No 1 từ trong hậu trường vọng ra: Dmitry đang khởi động lần cuối,

1:45:55: Dmitry bước ra sân khấu.

1:46:32: Allegro maestoso bắt đầu.

Tempo nhanh hơn hôm qua. Tempo này mới chuẩn.

1:50:48: Dmitry vào cương quyết, dứt khoát.

1:51:30: Chàng chơi chủ đề rõ ràng, khoan thai, thuyết phục.

Vẫn cây đàn ấy nhưng tiếng Yamaha của chàng trai từ vùng núi Ural nghe dày và ấm hơn của Charles. Kỳ diệu.

1:5:32: Chủ đề được lặp lại, tự tin, giảng giải, thuyết phục.

Chàng chơi rất chính xác, khúc triết song cũng đầy nhạc cảm.

Ngược với Kate hay há miệng, chàng hay chúm môi nhăn mặt trong khi chơi.

2:08:24: Hết chương 1. Dmitry mỉm cười với nhạc trưởng như muốn nói: “Good!”

2:08:57: Romance. Larghetto

2:09:52: Piano vào trong sáng, khoan thai. Note Do# kết câu quá đẹp!

10/10! (5 sao)

Finalist chơi concerto hay nhất cuộc tho là đây chứ còn gì nữa!

2:13:35: Legato của chàng đầy ý nghĩa, như đang tự sự, đang giãi bày, đang kể chuyện.

Đàn Yamaha dưới tay Dmitry bộc lộ giọng hát riêng biệt mà Steinway không có!

Trường phái Nga rõ ràng chiếm ưu thế trong trình bày tác phẩm lớn như concerto.

2:20:03: Hết chươnng hai

Rondo. Vivace

Dmitry có lối chơi độc đáo: Các đoạn chạy của chàng hơi staccato nên rất rõ. Đó là cách Vladimir Horowitz từng chơi.

Chạy ngón thật hoàn hảo.

Chopin của Dmitry không phải là một Chopin của Ba Lan. Chopin của chàng là một Chopin phổ quát, của thế giới, của vũ trụ.

11/10! (5.5 sao)

2:29:27: Hết.

Ovation! Bravo!

*

Nghỉ giải lao
Phỏng vấn bà Erica Worth, người Anh, chủ bút tờ báo piano (Pianist magazine), về vai trò của nhà phê bình trong các cuộc thi âm nhạc.

Bà cho rằng nghe cùng một concerto hay hơn nghe các pianist chơi các concerto khác nhau.

Theo bà nhà phê bình cần hiểu chuyên môn mình phê bình, phải hiểu mình nói cái gì. Bà từng học âm nhạc, bản thân là pianist. Bà khẳng định nhà phê bình không cần phải nghe quan điểm của những người khác, mà phải có quan điểm riêng của mình.

Bà nói: “Mặc dù vậy chúng ta phải tôn trọng quyết định của hội đồng giám khảo gồm 17 thành viên. Nhưng điều đó không có nghĩa nhà phê bình không có quan điểm riêng của mình.”

Bà cho rằng nghệ sĩ tài trong biểu diễn là người khiến ta muốn nghe lại lần nữa.

Nhưng cuối cùng bà mâu thuẫn với chính mình. Lúc đầu bà nói nhà phê bình không cần hỏi quan điểm ngưởi khác. Bây giờ bà nói chúng ta cần hỏi ý kiến nhà chuyên môn, thầy giáo piano của bạn, v.v. Vậy nhà phê bình có cần hỏi ý kiến của nhà phê bình thông thái hơn mình không?

Bà có vẻ không nắm được chương trình học nhạc cổ điển tại nhạc viện ở London.

Khi được hỏi làm thế nào để thu hút công chúng tới nghe nhạc cổ điển, bà cho rằng cần dạy nhạc cổ điển trong trường học. Nhưng bà tỏ ra lúng túng khi nói về các nhà soạn nhạc cổ điển như Bach. Bà ủng hộ các hoạt động như Lang Lang chơi nhạc tại sân vận động Olympic. Song khi bị chất vấn làm thế nào để vẫn đảm bảo tiêu chuẩn cao khi làm như vậy, thì bà không trả lời được, mà nói khó lắm.

2:56:14: Tiếng cồng báo hiệu giờ nghỉ đã hết.

*

3) Yike (Tony) Yang (Canada)

Concerto No 1 cung Mi thứ Op. 11

2:59:54: Tony ra sân khấu.

3:00:33: Allegro maestoso nổi lên. Tempo chậm.

3:05:03: Tony vào, tiếng mềm.

3:05:42: Chủ đề vào khá nhẹ nhàng.

Tiếng đàn không khỏe, rụt rè.

Chưa nghe thấy âm thanh từ trái tim, chỉ thấy nghe tiếng đàn mô phỏng tựa như Yamaha Gran’Touch “nhái” tiếng Yamaha Concert Grand CFIIIS.

Tiếng đàn tròn đều giống như một bài chính tả với chữ viết rất đẹp bằng mực tím trên giấy kẻ ô li, chứ không phải nét bút của một thi sĩ, có thể dính vài giọt mực bên lề.

Cậu tỏ ra đau khổ khi nhắc lại chủ đề. Nhưng rõ là cậu còn thiếu trải nghiệm, mất mát và đau đớn. Như đã nói trong phần đầu của ghi chú này, Chopin đã sáng tác và công diễn concerto này lần đầu tiên năm ông 20 tuổi, trước khi rời Warsaw sang Paris. Đâu là nỗi đau của một con người linh cảm mình sẽ không bao giờ nhìn thấy quê hương? Đâu là nỗi đau được thăng hoa trong vẻ đẹp của âm nhạc? Những cảm xúc này vượt quá trải nghiệm của một học sinh 16 tuổi nhạc viện Julliard, trừ phi cậu là thiên tài như Mozart, hay ít nhất cũng phải như Evgeny Kissin hay Aimi Kobayashi.

3:10:59: Cậu chơi sai note kể cả khi đánh chậm – biểu hiện của hồi hộp.

3:21:20: Cậu đứng nhổm dậy dùng sức chơi forte, nhưng forte của cậu vẫn yếu vì lực dường như vẫn truyền ra từ cánh tay trước.

3:21:59: Hết chương 1.

Nhạc trưởng ngó cậu như hỏi: “Thế nào cháu? Mần tiếp chứ?”

Cậu mỉm cười khẽ gật đầu.

3:23:23: Cậu vào Romance. Nhưng những câu đầu đẹp một cách vô nghĩa, như một người đẹp khoe sắc tại cuộc thi hoa hậu.

3:32:06: Note cuối cùng của chương 2.

Rondo. Vivace

Hội đồng giám khảo sau khi đã mệt nhoài với 9 finalists, nay được một phen ngồi nghe một học sinh giỏi trả bài.

Đang đợi cho đến khi concerto kết thúc. Không biết còn mấy trăm hay mấy nghìn note nữa.

Tay phải và tay trái không khớp nhau khi cậu chơi arperggio.

3:41:37: Note cuối cùng.

Khán giả vỗ tay. Nhiều người hét “Bravo”.

Tony có vẻ không vui.

Cậu còn nhiều thời gian. Nếu cậu vẫn say mê âm nhạc, 5 năm nữa quay lại cuộc thi Chopin, chắc chắn cậu sẽ chín chắn sâu sắc hơn.

MC tuyên bố kết thúc cuộc thi Chopin XVII.

Kết quả sẽ được công bố đêm nay.

*

Tự xếp hạng cho 10 finalists trình diễn concerto 3 đêm:

1) Dmitry Shishkin, Szymon Nehring

2) Aimi Kobayashi

3) Kate Liu

4) Charles Richard-Hamelin

5) Aljoša Jurinić

6) Seong-Jin Cho

7) Eric Lu

8) Georgijs Osokins

9) Tony Yike Yang

Tự xếp giải:

1) Aimi Kobayashi

2) Kate Liu

3) Dmitry Shihskin, Szymon Nehring

4) Charles Richard-Hamelin, Seon-Jin Cho

Thẻ: , , ,

Phản hồi của bạn:

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: