Trao đổi về lịch sử mỹ thuật và hoạ phẩm

Theo đề nghị của hoạ sĩ Nguyễn Đức Hòa, tôi đăng thành một note riêng dưới đây các comment liên quan tới lịch sử mỹ thuật và hoạ phẩm sau FB status ngày 18.1.2016.

N.Đ.Đ.

Nguyễn Đức Hòa:
Tuyệt ! Cảm ơn họa sĩ Nguyễn Đình Đăng. Hiếm khi được xem lý giải tinh vi về các chỉ số kỹ thuật của sơn dầu. Nhân đây mong anh cho tôi biết: sơn dầu được đóng tuýp và sản xuất công nghiệp ở châu Âu từ năm nào, nước nào đầu tiên, cụ thể nhà máy nào? Tôi đoán mò là Pháp. Cảm ơn trước.

Nguyễn Đình Đăng:
Trước 1822 các hoạ sĩ đựng sơn dầu trong bong bóng lợn.

12509382_1660051637587063_7400121414685915097_n

Hộp sơn dầu năm 1837 của hoạ sĩ Anh John Constable có 11 bong bóng lợn đựng sơn dầu.

Năm 1822 hoạ sĩ người Anh James Harris sáng chế ra syringe bằng đồng đựng sơn dầu, khi dùng bơm sơn ra như tiêm thuốc. Sáng chế của Harris được các hoạ sĩ đương thời như John King (1788 – 1847), Thomas Lawrence (1769 – 1830) đánh giá cao, và được Hội Nghệ thuật Anh thưởng huy chương bạc kèm 10 guineas. (Xem Transactions of the Society of Arts, vol. 41, 1823, p. 80).

img03-1

Syringe bằng đồng đựng sơn dầu do James Harris sáng chế năm 1822

Năm 1840 hãng Winsor & Newton (Anh) sáng chế ống thủy tinh đựng sơn dầu, khi dùng bơm ra như tiêm thuốc.

12523023_1660049434253950_7965366174124058678_n

Ống thủy tinh đựng sơn dầu có piston để bơm ra của Windsor & Newton (1840)

Tube kim loại đựng sơn dầu là phát minh năm 1841 của hoạ sĩ Mỹ John Goffe Rand, khi đó sống tại London.

12523893_1660049734253920_1053061418106987074_n

Đăng ký phát minh tube kim loại đựng sơn dầu của John Goffe Rand (1841)

Ngay sau phát minh của Rand, hãng Windsor & Newton (Anh) đã sản xuất sơn dầu và màu nước đóng tube kim loại đầu tiên tại châu Âu. Một năm sau, Windsor & Newton đã cải tiến, thêm nắp kim loại có ren để vặn cho chặt.

12549043_1660049974253896_7425872784597730193_n

Tube kim có nắp ren vặn đầu tiên do Winsor & Newton sản xuất theo đăng ký sáng chế của William WInsor (1842)

Năm 1859 hãng Lefranc & Bourgeois (Pháp) mới sản xuất sơn dầu đóng tube.

12512291_1660042494254644_3702592839388557683_n

Lịch sử tube màu vẽ (Ảnh của Winsor & Newton)

 

Nguyễn Đức Hòa:
Rất bổ ích cho môn Lịch sử Mỹ thuật và là căn cứ để nghị luận về kỹ thuật của mỹ thuật. Cảm ơn họa sĩ Nguyễn Đình Đăng.

Nguyễn Đình Đăng:
Màu vẽ cũng giống như nguyên liệu dùng để nấu ăn. Với nguyên liệu dở thì khó mà nấu được bữa ăn ngon. Màu student grade chất lượng kém xa artist grade. Hoạ sĩ chuyên nghiệp nên cố upgrade lên dùng màu artist grade cho khỏi phí công vẽ.

Nguyễn Đức Hòa:
Tôi chỉ ngạc nhiên là : Hóa ra Pháp không đi đầu trong công nghiệp sơn dầu của thế giới!

Nguyễn Đình Đăng:
Cái đó liên quan tới cách mạng công nghệ ở Anh. Tuy hoạ viện Paris ra đời trước Hoạ viện London 1 thế kỷ nhưng người Anh lại là người đầu tiên sản xuất canvas theo kích thước tiêu chuẩn nhờ tiến bộ trong công nghiệp dệt, sau đó mới đến người Pháp. Còn ngày nay sơn dầu tốt nhất có lẽ là của Nhật.

Nguyễn Đức Hòa:
Dường như đa số họa sĩ VN chưa có thông tin và kiểm chứng về chất lượng của sơn dầu Nhật. Tuy nhiên cách mạng CN Anh đi trước Pháp thì đã có trong môn lịch sử. Lần này thì tôi ngạc nhiên ngược lại: Cớ sao có nguồn sơn công nghiệp sớm thế mà người Anh lại hiếm khi dẫn đầu các trường phái Hội họa của châu Âu TK 19? Như lịch sử mà ta đã biết: Vai trò khai sinh và dẫn đầu đa số các trường phái Hội họa của thế kỷ ấy lại thuộc về người Pháp.

Nguyễn Đình Đăng:
Thông tin về màu Nhật tôi đã cung cấp trong các bài viết của tôi. Ngoài ra ai quan tâm có thể xem thẳng tại website của

1) Holbein Japan
Tiếng Anh
http://www.holbein-works.co.jp/english/0402.html

Tiếng Nhật (chi tiết hơn, dùng Google translate dịch)
http://www.holbein-works.co.jp

2) Matsuda
http://www.matsuda-colour.co.jp/product/product.html

3) Kusakabe
http://www.kusakabe-enogu.co.jp/english/oilcolors/
http://gazaizukan.jp/gaz_brandinit.php?brid=4002

hoặc vào website của hãng Sekaido – hãng bán hoạ phẩm lớn nhất Nhật
http://webshop.sekaido.co.jp/category/category.php?ct1=01&index=01

Một số bạn trẻ trong nước đã tự mầy mò đọc được các thông tin từ Sekaido dùng Google translator. Chẳng nhẽ các hoạ sĩ không làm được?

Về kiểm chứng, trong hai thập niên cuối tôi đã dùng 9 dòng sơn dầu artsist grade của 6 hãng là

1) Rembrandt của Royal Talens,
2) Lefranc của Lefranc & Bourgeois,
3) Artists’ của Winsor & Newton,
4) Artists’ của Holbein Japan
5) Vernét của Holbein Japan (màu thượng hạng)
6) Artists’ của Matsuda
7) Super của Matsuda
8) Artists’ của Kusakabe
9) GUILD của Kusakabe (màu thượng hạng)

Tôi thấy Nhật Bản trung thành với truyền thống theo nghĩa họ vẫn làm những màu như vermilion từ sulphide thủy ngân xịn, và trắng chì từ basic carbonate chì xịn, trong khi các hãng châu Âu như Royal Talens, Lefranc & Bourgeois và Winsor & Newton thay thế bằng các pigment rẻ tiền hơn, và dĩ nhiên không bằng vermilion và trắng chì xịn. Các hãng châu Âu nói trên chỉ sản xuất trắng chì “rởm”, tức không phải trắng chì PW1 mà là trắng titanium PW6 trộn với trắng kẽm PW4.

Về màu thượng hạng thì có lẽ hiện nay chưa nước nào địch nổi công nghệ của Nhật trong việc sản xuất hoạ phẩm vì Vernét mịn gấp đôi màu artist grade thông thường, còn GUILD có tỉ lệ pigment cao nhất, và cả hai đều là màu đơn pigment. Theo kiểm tra của tôi, không một hãng nào ở châu Âu, kể cả Classic Old Holland, làm sơn dầu tinh khiết như thế cả.

Tôi sẽ trả lời về trào lưu hội hoạ trong t.k. XIX trong comment tiếp theo.

Nguyễn Đình Đăng:
Không hẳn như vậy. Ví dụ trào lưu lãng mạn (Romanticism) trong hội họa được bắt đầu từ Anh với J.M.W. Turner (1775 – 1851), William Blake (1757 – 1827), và Đức với Caspar David Friedrich (1774 – 1840), trong khi ở Pháp trào lưu lãng mạn được du nhập muộn hơn vì bị thế lực của Tân Cổ Điển trong hoạ viện như David, Ingres, kìm hãm.

Bức “Hannibal và dẫn quân vượt núi Alpes” của Turner (xem hình bên dưới) là một bức tranh thuộc trào lưu Lãng mạn, được vẽ năm 1812, tức 7 năm trước khi Géricault trình làng “Chiếc bè Méduse” (1819). Tuner cũng vẽ những bức tranh Ấn tượng trước “Ấn tượng, măđt trời mọc” của Monet tới 4 thập niên.

12541101_1660046490920911_6302038286798415894_n

J.M.W. Turner
Hannibal dẫn quân vượt núi Alpes (1812)

12573188_1660046734254220_4265597442296133718_n

T. Géricault
Chiếc bè Méduse (1818 – 1819)

Nguyễn Đức Hòa:
Đúng là Turner thì đặc biệt thật. Ông đi trước thời đại khá xa. Tôi mới xem lại ông và thấy khâm phục. Chỉ tiếc rằng ông “đơn thương độc mã”, không có “bè đảng” như các họa sĩ Ấn tượng sau này.

Nguyễn Đình Đăng:
Xem bức tranh sau của Turner, “Nước cạn trên bãi biển Calais“, vẽ năm 1835, tức ngót 40 năm trước “Ấn tượng, mặt trời mọc” của Monet thì sẽ thấy Turner mới xứng đáng được coi là người cha của chủ nghĩa Ấn tượng trong hội hoạ.

Trong chiến tranh Pháp – Phổ (1870 – 1871) Monet và Pissarro lánh sang Anh để trốn bị bắt đi lính. Tại đây Monet đã được xem nhiều tranh của Turner bày trong National Gallery. Ông thừa nhận đã nghiên cứu Turner kỹ lưỡng.

12510415_1660047180920842_3711389579000592641_n

J.M.W. Turner
Nước cạn trên bãi biển Calais (1835)

12473526_1660047677587459_5824221110385151343_o

C. Monet
Ấn tượng, mặt trời mọc (1872)

Tạ Duy:
Hình như Dali rất ghét Turner.

Nguyễn Đình Đăng:
Dalí coi Turner là hoạ sĩ tồi tệ nhất thế giới.

Trích Alan Bosquet (A.B.) trò chuyện với Salvador Dalí (S.D.):

A.B. Nếu ông được phép phá hủy toàn bộ các tác phẩm của 3 hoạ sĩ, phá hủy để không thể khôi phục lại nổi, thì ông sẽ chọn ai?

S.D. Đầu tiên là các tác phẩm của Turner, người tôi coi là hoạ sĩ tồi tệ nhất thế giới. Sau đó là các bức tranh của Paul Cézanne. Thứ ba là các bức tranh rởm của Ingres do một hoạ sĩ người Nga vẽ và là những nguyên mẫu của sự ngu dốt 3 chiều.

A.B. Ý tôi nói các hoạ sĩ đương đại cơ, những hoạ sĩ hiện đại nhất ấy.

S.D. Thế thì Gauguin. Ông ta cũng tồi tệ như Turner.
Xem: https://nguyendinhdang.wordpress.com/2015/02/09/tro-chuyen-voi-salvador-dali/

Nguyễn Đức Hòa:
Nguyễn Đình Đăng ơi, tôi rất muốn lưu các comment này mà không biết làm thế nào ?

Nguyễn Đình Đăng:
Tôi sẽ tập hợp và post lại thành một note riêng. Khi đó anh có thể share hoặc lưu giữ cho mình. Như thế có OK không?

Nguyễn Đức Hòa:
Cảm ơn, rất hay.

Tạ Duy:
Chú Đăng có biết trang bán họa phẩm nào của Nhật có kèm giao diện bằng tiếng Anh không ạ? Ngoài sơn dầu ra , cháu còn muốn mua nhiều chất liệu khác , màu nước,màu khoáng, tempera, mực tàu …

Nguyễn Đình Đăng:
Tiếc rằng họ chỉ có tiếng Nhật. Cháu có thể dùng Google translate dịch từ Nhật sang Anh. Mấy bạn trong nước đã làm như thế được.

Màu nước
http://webshop.sekaido.co.jp/category/category.php?ct1=03…

Màu khoáng
http://webshop.sekaido.co.jp/category/category.php?ct1=01…

Tempera
http://webshop.sekaido.co.jp/product/details.php?pid=1959

Mực tàu
http://item.rakuten.co.jp/basshodo/1552297/#1552297

Tạ Duy:
Cháu cảm ơn chú rất nhiều ạ, chỉ cần biết nguồn mua là kiểu gì cũng kéo được về VN.

Thẻ: , , , , , ,

2 phản hồi to “Trao đổi về lịch sử mỹ thuật và hoạ phẩm”

  1. PHẠM QUỐC TRUNG Says:

    Rất mạo muội đề nghị anh Đăng bớt chút thời gian tập hợp lại các bài từ trước đến nay, để cuối năm 2016 in thành một cuốn:
    “Những câu chuyện nghệ thuật” Vol. 1 của tác giả – dịch giả Nguyến Đình Đăng đi ạ.
    Những bài các năm sau đề dành cho Vol. 2.
    Đảm bảo là sách sẽ là gối đầu giường cho những bạn sinh viên nào còn đang muốn học hành nghiêm túc. kiến thưc về Nhạc- Họa – Thơ cũng rất hay.
    Do đó, sách sẽ đắt hàng lắm đây.
    Sách in tại VN sẽ rẻ hơn ở Nhật. Tiền thì đã có sẵn: chỉ hai tranh anh Đăng cho đi ở riêng là xong.
    Năm mới tiến lên! anh Đăng ơi

    • Nguyễn Đình Đăng Says:

      Cũng đã có một số người đề nghị như vậy. Tôi trả lời rằng tôi đã và đang phổ biến tất cả các bài viết và bản dích của tôi cho công chúng đọc miễn phí trên mạng. Vì thế tôi sẽ chỉ in sách khi công chúng (tức cá nhân hoặc tập thể nào) trong nước bỏ tiền ra tài trợ chi phí in ấn và phát hành.

      Bản thân tôi cũng đã từng đặt vấn đề như vậy với NXB Tri thức cho 2 cuốn “Sơ lược về kỹ thuật vẽ sơn dầu” và “50 bí quyết vẽ sơn dầu”. NXB trà lời rằng in ấn và phát hành những sách như thế này sẽ NXB sẽ bị lỗ.

Phản hồi của bạn:

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: